26.11.20 | System równoważnego czasu pracy na podstawie Kodeksu pracy

Szczególne regulacje tarczy antykryzysowej, umożliwiającej wprowadzenie systemu równoważnego czasu pracy na podstawie porozumienia zbiorowego u pracodawcy, u którego nastąpił spadek obrotów gospodarczych, pozostają bez wpływu na stosowanie ogólnych zasad ustalania systemów i rozkładów czasu pracy unormowanych w Kodeksie pracy.

Wobec tego system równoważnego czasu pracy może być ustalony jak dotychczas w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu (w przypadku pracodawcy niezobowiązanego do ustalenia regulaminu pracy), na warunkach przewidzianych przepisami Kodeksu pracy. Z tym, że jedynie wprowadzenie tego systemu na warunkach określonych przepisami tarczy antykryzysowej uwalnia od obowiązku poszukiwania i wykazywania zasadności jego stosowania, z punktu widzenia ograniczeń kodeksowych.

Zobacz wpis:  System równoważnego czasu pracy na podstawie tarczy antykryzysowej.

Kodeksowe ograniczenia możliwości wprowadzenia systemu równoważnego czasu pracy

Przepisy Kodeksu pracy dopuszczają wprowadzenie systemu równoważnego czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Warunki stosowania tego systemu nie zostały bliżej określone w przepisach kodeksowych. Mając jednak na względzie, że stosowanie przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy w ramach systemu równoważnego czasu pracy jest zasadniczo wyjątkiem od zasady 8-godzinnego dnia pracy, nie może być w tym zakresie dowolności. Nieuzasadnione wprowadzenie tego systemu czasu pracy będzie naruszeniem przepisów o czasie pracy, co stanowi wykroczenie przeciwko prawo pracownika.

Okresy rozliczeniowe

Kodeks prac ustala możliwość ustanowienia trzech rodzajów okresów rozliczeniowych:

• 1-miesięczny okres rozliczeniowy, tj. standardowy okres rozliczeniowy dla systemu równoważnego czasu pracy;
• powyżej 1 miesiąca, nie więcej jednak niż 3 miesiące, który można wprowadzić w szczególnie uzasadnionych przypadkach;
• powyżej 3 miesięcy, nie dłużej niż 4-miesiące, przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych.

Ponadto jeżeli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi lub dotyczącymi organizacji pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony nawet do 12 miesięcy, na podstawie porozumienia zbiorowego.

Zobacz wpis: Porozumienia zbiorowe z przedstawicielami pracowników.

Tryb wprowadzenia systemu równoważnego czasu pracy

System równoważnego czasu pracy zgodnie z przepisami Kodeksu pracy (poza możliwością uregulowania wszystkich kwestii związanych z tym systemem w układzie zbiorowym pracy) ustala się w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu (w przypadku pracodawcy niezobowiązanego do ustalenia regulaminu pracy). Natomiast przedłużony okres rozliczeniowy do 12 miesięcy wprowadza się w porozumieniu zbiorowym zawieranym z zakładowymi organizacjami związkowymi  albo z przedstawicielami pracowników, jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe.

Istotne jest, że w przeciwieństwie do porozumienia zbiorowego, regulamin pracy i obwieszczenie są jednostronnymi aktami pracodawcy. Tylko w sytuacji, gdy w zakładzie pracy działa zakładowa organizacja związkowa, pracodawca ustala regulamin pracy w uzgodnieniu z tą organizacją (co nie zmienia jednostronnego charakteru tego regulaminu, zwłaszcza, że w sytuacji nieuzgodnienia treści regulaminu pracy z zakładową organizacją związkową w ustalonym przez strony terminie, regulamin ustala sam pracodawca). Regulaminu pracy nie uzgadnia się natomiast z przedstawicielami pracowników.

Regulamin pracy i obwieszczenie, czy też ich zmiany, wchodzą w życie po upływie 2 tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.